10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Biryay (sayfa 95-113)

10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders kitabı Sayfa 126- 148 Cevapları

10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Biryay (sayfa 95-113)

10.sınıf Türk edebiyatı ders kitabı çözümlerini paylaşmaya devam ediyoruz. Bu yazımızda 10.sınıf edebiyat kitabının sayfa 95-96-97-98-99-100-101-102-103-104-105-106-107-108-109-110-111-112-113 etkinlik cevaplarıdeğerlendirme sorularının cevaplarını, anlama yorumlama sorularını bulabilirsiniz. Biryay yayınları lise 2 Türk edebiyatı kitap cevaplarını sizler için hazırladık. Türk edebiyatı 10.sınıf kitap cevaplarını Biryay yayınları sizler için bir araya getirdik. 10.sınıf Türk edebiyatı cevaplarıeokullise.com sitesinden takip ediniz. e okul lise Türk edebiyatı kitap cevapları lise 2 Biryay cevaplarını paylaşmaya devam edecektir.

Olay Çevresinde Oluşan Metinler

Sayfa 95

Hazırlık Çalışmaları

2- Anlatılabilir. Şiir yalnızca duyguların değil düşüncelerin de ifade edildiği bir edebi türdür.

Sayfa 97

1.Etkinlik

Olay örgüsü; Kayser, onu çağırdığında pişman olur ancak olan olmuştur. Şemmas Pir zindandan bir mektup yazar ve Seyyit’e ulaştırır. Ondan yardım ister. Savaş başlar. Seyyit ile Cazı karşılaşır. Caz’ın gizemli gücüne karşı Seyyit dualarla karşılık verir. Seyyit, Hızır Aleyhisselamın  verdiği okları Cazı’ya fırlatır ve onu öldürür. Kayser, esir alınır. Geniş ve kalabalık bir ülkesi olduğundan haraca bağlanır ve affedilir. Seyyit, alması gerekenden fazla yerleri işgal eder. Kayser de bu durumu halifeye şikayet eder. Seyyit, Şemmas Pir ve adamlarının  serbest bırakılması koşuluyla Kayser’i bağışlar. Şemmas Pir serbest kalır ve bir süre sonra ölür. Seyyit ve askerleri oradan ayrılıp Malatya’ya giderler.

2.Etkinlik

Olay: Seyyit Battal Gazi’nin Kayser ordusunu yenmesi

Kişiler: Seyyit, Halife, Guzende Cazı, Kayser, Şemmas Pir

Zaman: Belirtilmemiştir.

Mekan: Olaylar, halifenin ordusuyla İstanbul’a doğru yürürken meydana gelmiştir.

b- Guzende Cazı: Olağanüstü güçleri olan büyülü bir kişidir.

Kayser: Çok zengin fakat aç gözlü ve korkak bir hükümdardır.

Halife: Müslümanlar için çok önemli bir kişidir.

Şemmas Pir: Kayser tarafından hapsedilen ihtiyar komutan

c-  En çok üzerinde durulan mekan Kayser’in şehridir. İçinde dükkanlar ve kiliseler olan bu şehrin yarısına el koyan Seyyit, bunları yıkarak camiler ve medreseler yaptırır.

Sayfa 98

Ç- Anlatılan olay Türklerin islam etkisine girdiği dönemi yansıtmaktadır. Bu dönem özellikle Anadolu’daki Türkler gayrimüslim devletlere ve tekfurlara komşudur. Türkler ile hıristiyanlar arasında sık sık çatışmalar olur.

d- Olaylar, Anadolu’da İslamın yayılmaya başladığı dönemi ( XII- XIV yüzyıl) işaret etmektedir.

3. Etkinlik

a- Asıl destan, VIII: yüzyılda Emeviler’in hıristiyanlarla  yaptıkları savaşlarda  büyük kahramanlıklar göstermiş Abdullah isimli bir kişiyle ilgili olarak doğmuştur. Bu destanın kahramanı Türkler arasında Battal Gazi adıyla benimsenmiş bir Arap savaşçısıdır.

b- Battalname: İslam dininin Anadolu’da hakim oluşu destansı bir ifadeyle anlatılır. Toplumsal bir duyarlılık işlenmiştir. İslam kültürünün ve Arapça’nın etkileri görülür. Olaylar Anadolu’da geçer.

Uygurların Türeyişleri ve Göçleri: Uygurların Çinliler tarafından yurtlarından edilişi anlatılmaktadır. Toplumsal bir duyarlılık işlenmiştir. Budizm inancının ve Çin’in etkileri görülür. Olaylar Uygur- Çin bölgesinde geçer.

c- Anlatılanlar, XI, XII yüzyıllarda Türkler’in Anadolu’da  yayılma ve hakimiyet mücadelesinin destansı bir ifadesidir.

Ç- Kahramanlıktır. Gaza ve fetih düşüncesini güçlü kılan bir unsur olarak  işlenmiştir.

-          Evrenseldir. Her millette görülebilir bir özelliktir.

1-    Anlatılanlar, insanların yaşayabileceği gerçeklerdir. Ancak Guzende Cazı’nın sihirli gücü ve Seyyit’in dualarının bu gücü yok etmesi gerçek hayatta karşılaşılabilecek şeyler değildir.

2-    Üçüncü bir şahıstır. Olaylar, ilahi bakış açısıyla  anlatılmıştır.

4.Etkinlik

a- Arapçadan gelen kelimelerin günümüzde Türkçedeki karşılığı tercih edilmektedir.

Bilesince( hem sözcükte hem de ekte ses değişimi vardır.)

Od ( Türkçe olan bu kelimenin yerine günümüzde Farsça’dan gelen ateş kelimesi kullanılır.)

Anı ( 3. Tekil kişi zamiri  “ an “ iken zamanla “o” biçimine dönüşmüştür.

Görüp ( -üp zarf- fiil eki günümüzdekinden farklı bir anlam taşımaktadır.)

b- Söz dizimi günümüz Türkçesindeki gibidir. Metnin anlatımında Türkçenin yanı sıra Arapça kelime ve tamlamalar kullanılmıştır. Dil sadeliğini yitirmeye başlamıştır. Bunun nedeni İslamla birlikte Türk kültür yaşamına giren yeni kavram ve ifadelerdir. Öyküleyici bir anlatım vardır.

3-Bu tasvir, benzetme ve abartma yoluyla yapılmıştır.

XIII ve XIV yüzyıl olay çevresinde oluşan edebi metinlerin kaynağının İslamiyet düşüncesi, destanlar ve islami dönemde oluşan hikayeler olduğunu söyleyebiliriz.

Sayfa 104

5.Etkinlik

3, 1, 4, 7, 5, 2, 6, 8, 10, 12, 9, 11, 13

1.a- Olay: Deli Dumrul’un çevresindekilere zulmetmesi

Mekan: Deli Dumrul’un yaşadığı yerler ve köprü

Kişiler: Deli Dumrul, Azrail, Deli Dumrul’un annesi ve babası, eşi, Dede Korkut

Zaman: Zaman, Türlerin İslamiyeti yeni tanıdığı dönemi işaret eder.

b- Metinde yer alan kişi, zaman ve mekanın olayla uyumlu olduğu görülmektedir.

Sayfa 105

6.Etkinlik

Deli Dumrul: Fizik olarak çok güçlü ancak kişiliği yönünden zayıf, İnsanlar zulmetmesi ve manevi değerlere saygı duymaması olayların akışında en önemli etken olmuştur.

Azrail: Allah tarafından görevlendirilen bir melek, Olay içinde kendi başına davranmaz. Allah’ın emirlerine göre hareket eder.

Deli Dumrul’un Anası: Oğullarını sever, kendi canlarını daha çok önemseyen kişilerdir. Deli Dumrul’a sahte sevginin ne olduğunu hatırlatmışlardır.

Deli Dumrul’un Karısı: Eşini çok seven onun için her türlü fedakarlığı göze alan cesur bir kadındır. Cesareti ve sevgisiyle Deli Dumrul’un kişiliğinde derin iz bırakmıştır.

Dedem Korkut: Eserin anlatıcısıdır. Olayların başlangıcından sonuna kadar kendini hissettirmez. Çıkarılması gereken dersi hatırlatır. Eserin ana düşüncesini ve mesajını ifade eder.

2-a- Herhangi bir mekan olabilir.

b- Deli Dumrul’un yaptığı bir köprü, köprünün yakınlarında bulunan ova

c- Doğrudan bir etkisi yoktur, köprü olayların gelişiminde önemli bir mekandır.

3-Kişiler, Türk İslam kültürünün yeni yeni oluşmaya başladığı bir dönemin insanlarıdır.

4-Değildir, olayların akışında bir gün, ondan sonra, daha sonra gibi kısa süreli zaman dilimleri dikkat çeker.

7.Etkinlik

a-XV yüzyılda yazıya geçirilmiştir.

b- Ölüm korkusu ve sevgidir.

c- XV. Yüzyıl Türklerin İslam kültürüne iyice adapte olduğu bir dönemdir. İslami değerlere göre yaşama biçimi vardır. Deli Dumrul’un eşi sevgi ve fedakarlıkla ölüm korkusunu yenmiştir.

Ç- Evrenseldir. Sevgi ve ölüm evrensel temalardır.

8.Etkinlik

b-Deli Dumrul, metinde Oğuzlar’ın yaşam biçimi, coğrafi ve kültürel özelliklerini ön plana çıkarmıştır. Oğuzlar bu dönemde henüz Orta Asya’dadır. Yarı göçebedirler ve hayvancılıkla uğraşırlar.

Sayfa 106

10.Etkinlik

b- Cümlelerde söz dizimi kurallı bir şekilde yapılmıştır. Bazı kelimeler Oğuzca’nın dil özelliklerini taşımaktadır. (niçün, ider, ol, yiğit,  sayru)

-          Oğuzca’nın dil ve anlatım özelliklerini yansıtmaktadır.

5-a- Benzetme ve kişileştirme yoluyla betimlemeler yapılmıştır. Betimlemelerde sıfatlardan yararlanılmıştır.

b- Ak sakallı kara sakallı yiğitlerin tepesi

c- Tasvirler doğrudan anlatıcı tarafından değil de çoğunlukla anne ve baba tarafından yapılmıştır.

6- Dede Korkut Hikayeleri, Oğuz Türklerinin kültürünü, tarihteki mücadelesini anlatmaktadır.

7- Ergenekon Destanı: İkisi de Türklerin tarihin belli bir dönemindeki yaşama biçimini , dünya görüşünü, çevre koşullarını ve kültürünü yansıtmaktadır.

Farklılıklar:

Ergenekon Destanı: Destana özgü nitelikler daha fazladır. İslam öncesi döneme aittir.

Deli Dumrul: Halk hikayesi özelliği taşımaktadır. İslamın etkili olduğu döneme aittir.

Sayfa 107

11.Etkinlik

a-Melik, Şattar halkını İslama davet eder. Müslüman olanlar kurtulur, kabul etmeyenlere ise savaş açılır. Melik Gazi komutasındaki İslam ordusu kafirlerle amansız bir savaşa girer ve sonunda galip gelir.

b- Metin, düz yazı biçiminde ve paragraflar halinde yazılmıştır.

c- Kişiler: Melik Gazi, Akatis, Şirtin

Özellikleri: Ordu komutanı çok güçlü ve cesur. Diğerleri ise kafirler ordusunun en güçlü askerleridir.

Ç- Yalnızca Anadolu’nun ismi geçmektedir. Anadolu metinde gazayı ve cihadı temsil eden önemli bir mekan işlevine sahiptir.

d- Metindeki kişiler İslamın Anadolu’daki bayraktarlığını yapan Türkler ve onlara yardımcı olan Araplardır.

e- Metinde anlatılan zaman, Anadolu’ya İslami akınların başladığı dönemdir.

Sayfa 108

12.Etkinlik

a-Türklerin Anadolu’yu fethini anlatan destandır.

b- Kahramanlık

c- Kahramanlık hikayeleri, Müslüman Türklerin kendi değerlerini yüceltme ve dış dünyaya karşı güçlü bir duruş sergileme çabalarının sanatsal bir yansımasıdır.

Ç- Metnin teması, Türk İslam ordularının gaza ve fetih anlayışı çevresinde olduğu için evrensel sayılmaz.

1-Metinde anlatılan olaylar gerçeklikle yeryüzünde yaşanabilecek olaylardır. Müslüman askerlerin savaş sırasındaki olağanüstü güçleri  metnin gerçekleştiğini gölgede bırakır ve destansı bir niteliğe kavuşturur.

13.Etkinlik

Anunçün(onun için), gerü (geri), andan (ondan), arz kıldı (etti), şar (şehir), helak eyledi (helak etti)

b- Virgüllerle bölünmüş sıralı cümledir. Her biri kendi içinde kurallıdır.

-Eski Anadolu Türkçesinin dil özellikleri görülmektedir. Metnin dili Eski Anadolu Türkçesi ile Arapça kelimelerin karışımı niteliğindedir. Öyküleyici anlatım kullanılmıştır. Olay betimlemesine ağırlık verilmiştir. Olağanüstü benzetmelere yer verilmiştir.

2- Olay betimlemesi yapılmıştır. Savaş sahnesini anlatan bütün sahneler

3-Metnin teması, XIII ve XIV yüzyıllarda Türklerin İslam hakimiyetine verdiği önemi gösterir.

Sayfa 110

1-Bir Rum elçisi Hz. Ömer’i ağaç gölgesinde uyurken görür. Daha önce hiç kimseden korkmayan elçi, Hz. Ömer’in heybetinden korkar. Hz. Ömer uyanır ve önce selamlaşmak gerektiğini söyler.

2-Olay: Bir elçinin hz. Ömer’le karşılaşması

Kişiler: Hz. Ömer, Elçi

Mekan: Bir ağacın gölgesi

Zaman: Hz. Ömer’in halife olduğu dönem

14.Etkinlik

Kişiler: Hz Ömer, Rum elçisi

Özellikleri: Adaletli, merhametli bilgili ve cesur bir halifedir. Hz. Ömer uyurken bile heybetlidir. Onun bu görünüşü elçinin görüşlerini alt üst eder.

3-a- Arabistan’da bir ağacın gölgesinde

b- Mekanın açık ve savunmasız bir yer olması, her türlü insanın saldırısına müsait olması, buna rağmen Hz. Ömer’in hiç tereddüt etmeden bu ağaç gölgesinde uyuması elçiyi çok etkilemiştir.

c- Mekan hakkında betimleyici bir anlatım yapılmıştır.

4-Metindeki kişiler VIII yüzyılda Arap yarımadasında devletin üst kademelerinde görev yapmakta olan insanlardır. Olay, kişi , yer, zaman bakımından uyum vardır.

5-Metinde bir günlük bir zaman dilimi görülmektedir. Olayın geçtiği dönem ise Hz. Ömer’in hilafet yıllarıdır.

Sayfa 111

15.Etkinlik

b-Alçakgönüllülük

c-Metnin teması, eserin kaleme aldığı dönemde peygambere, halifelere , din büyüklerine büyük önem verildiğini göstermektedir.

Ç-Evrenseldir.

d-Yaşanabilir bir özelliğe sahiptir.

6-Mevlana’dır. İlahi bakış açısıyla dile getirmiştir.

16.Etkinlik

Ney: Sazdan yapılan üflemeli bir çalgı

Kim: ki zamiri

Hikayat: hikaye

Naliş : inleyen

Zar eylemek: acıyla eylemek

Merd ü Zen: kadın ve erkek

b- Şiire özgü bir cümle yapısı vardır. Dizelerin nazım birimi beyittir. Mesnevi nazım tarzıyla yazılmış uyak şeması aa, bb, cc, dd…

c- Metinde Eski Anadolu Türkçesinin  dil özelliği görülmektedir. Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalara yer verilmez.

8- XIII. Yüzyıl Türkler İslam büyüklerine büyük saygı göstermişlerdir. Bu da eserlere yansımıştır.

17.Etkinlik

Mesnevi- Oğuz Kağan Destanı:

Benzerlikler: Olay çevresinde gelişen metinlerdir. İkisinde de kişi, olay, yer, zaman gibi unsurları vardır. Öyküleyici anlatıma başvurulmuştur.  Türk edebiyatının önemli eserdir.

Farklılıklar:

Mesnevi: Manzum biçimde yazılmıştır. Yazılı edebiyat ürünüdür. İslam büyüklerinin önemli kişilikleri anlatılır. Olağanüstü kişi ve durum yoktur. Dini duyarlılıkları ele alır.

Oğuz Kağan Destanı: Manzum-mensur karışıktır.  Sözlü edebiyat ürünüdür. Toplumsal ve tarihi bir gelişmeyi ele alır. Olağanüstülük hakimdir.

18.Etkinlik

b- Mevlana çok iyi bir din eğitimi almış, İslam fıkhını, kültürünü, tarihini, fikir ve manevi atmosferini kendi kişiliğinde eritmiştir. İdeal devlet adamı modelini göstermiştir.

Sayfa 112

 

Anlama Yorumlama

1-Zihniyetin temelinde İslam düşüncesi, gaza, fetih, tasavvuf, islam tarihi, menkıbeler ve dini düşünceler vardır.

2-Battal Gazi, Türk İslam kültürünün değerlerini yansıtan bir kişiliktir. Cesur ve güçlüdür. Oğuz Kağan ise İslam öncesi  dönemde Türklerin gücünü, siyasi üstünlüğünü ve vatanseverliğini temsil eden bir karakterdir.

3-Dede Korkut Hikayelerinde aile bireyleri arasında çok güçlü bir sosyal bağ vardır. Günümüzde aile bağları o dönemdeki gibi güçlü değildir.

4-Deli Dumrul hikayesinde Dede Korkut  aslında bütün olay örgüsünü kontrol eden ve aktaran kişidir.

Benzerlikler:

İkisinde de olağanüstü durum ve kişilere rastlanır. İkisi de kurmaca metindir.

Farklılıklar:

Deli Dumrul Hikayesi: Deli Dumrul hikayesi konusunu Oğuz Türklerinin tarihinden alır. Hayal ürünü olaylar görülse de tarihi gerçeklikler de söz konusudur. Metin, manzum- mensur karışık olarak yazılmıştır.

Masal: Masallarda olağanüstülük vardır. Olay, kişi, yer, zaman tamamen hayal ürünüdür. Masallar, sözlü edebiyat ürünleridir. Düzyazı biçiminde yazılmıştır.

Değerlendirme

1)Sultan Veled , manzum-mensur, gaza ve fetih, mesnevi

Sayfa 113

2)DDYDDDD

3)B

4)E

6)E

10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders kitabı Sayfa 126- 148 Cevapları

10.Sınıf Dersleri Kitap Cevaplarına Ulaşmak İçin>>> TIKLAYINIZ.

 

10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Biryay (sayfa 95-113)” üzerine 8 düşünce

  1. duygu

    çoooooook teşekkürler elinize emeğinize sağlık allah razı olsun diğer sayfalarda gerek lütfen onları da gönderin

    Yanıtla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


3 × 4 =

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>